(Turkish below…)

Yoga is often associated with physical postures, flexibility and breathing exercises. Yet, in the philosophy of yoga, asana is only one part of a much broader path. The eight limbs of yoga also explore how we relate to the world, how we discipline ourselves, how we direct our attention and how we develop self-awareness.

Something similar can be observed in Lean.

Lean is often recognised through its tools: 5S, Value Stream Mapping, KPIs, problem-solving techniques and improvement projects. These are valuable practices, but they are not the destination. At its heart, Lean is about understanding value, questioning the way we work, removing unnecessary activities, developing people and continuously improving.

Both perspectives invite us to look beyond what is immediately visible. They encourage us to examine our habits, question our assumptions and become more conscious of how we use our time, energy and resources.

Let’s look at them from a different perspective and explore how some of these principles can support continuous improvement, both at work and in life.

The Yamas: How We Relate to the World

In Patanjali’s Yoga Sutras, the Yamas are five ethical principles that guide our relationship with others and the world around us. They offer a way to reflect on our behaviour, intentions and everyday choices.

1. Ahimsa – Non-violence

Ahimsa is often translated as non-violence, but its meaning extends beyond physical harm. It also concerns our words, thoughts, intentions and the way we treat ourselves and others.

Anger, blame, unnecessary criticism and conflict can consume enormous amounts of energy. Practising Ahimsa does not mean avoiding difficult conversations or disagreements. It means approaching them with awareness, consideration and a genuine intention to resolve rather than harm.

In Lean, this brings to mind Muri – overburden. When processes are poorly designed, people and machines are pushed beyond reasonable limits. Overburden can lead to fatigue, frustration, mistakes and defects.

Respect for people should therefore be reflected not only in what we say, but also in how we design work, allocate resources and respond to problems.

2. Satya – Truthfulness

Satya is about truthfulness, both towards ourselves and others. It requires honesty about what we think, what we do and what is actually happening.

Being truthful also means recognising our own mistakes and limitations. Combined with Ahimsa, it is not about being brutally honest, but about expressing truth with awareness and consideration.

In Lean, understanding the actual condition is essential. Reliable data, visual management and honest reporting allow us to identify problems and make informed decisions. Hiding defects, manipulating KPIs or reporting only good news may create a better-looking picture, but it does not improve the reality behind it.

3. Asteya – Non-stealing

Asteya is traditionally understood as not taking what has not been freely given. Beyond material possessions, it can also be understood in terms of respecting other people’s time, attention, energy and personal space.

Unnecessary interruptions, unclear expectations and disregarded boundaries can gradually take these things away from others.

In the workplace, we can see similar patterns in waiting, unnecessary movement and overprocessing. Repeated approvals, poorly organised workspaces, unclear instructions and unnecessary meetings all consume time without creating value.

Poorly balanced processes can also place unnecessary demands on operators, taking time and energy away from the work that matters.

4. Brahmacharya – Moderation and the Wise Use of Energy

Brahmacharya is traditionally associated with restraint and the conscious direction of one’s energy. In a broader sense, it invites us to consider where we invest our physical, mental and emotional resources.

When our attention is scattered across too many activities, we can become exhausted without making meaningful progress. Moderation helps us direct our energy towards what genuinely matters.

In Lean, this brings to mind overproduction, excess inventory and overburden. Producing more than the customer needs, holding unnecessary stock or keeping resources busy without a real demand can consume capacity without creating additional value.

Sometimes, doing less – but doing the right things – is what makes the greatest difference.

5. Aparigraha – Non-possessiveness

Aparigraha encourages us to let go of excessive attachment and accumulation.

This is perhaps one of the principles that becomes more noticeable as we go through life. We accumulate possessions, responsibilities, expectations and even emotions. When moving house, for example, we often discover just how much we have been holding on to without really needing it.

Everything we keep occupies some kind of space: physical, mental or emotional.

The same reflection applies to our working environments. Excess inventory, obsolete materials, unused equipment and unnecessary resources can take up valuable space and complicate processes.

Letting go is not always easy, but sometimes it is necessary to make room for something better.

The Niyamas: How We Relate to Ourselves

While the Yamas guide our relationship with the world, the Niyamas focus more on personal discipline, self-awareness and inner development.

They offer another interesting perspective on how we approach continuous improvement.

1. Saucha – Cleanliness and Purity

Saucha refers to cleanliness and clarity in our body, mind and surroundings.

A clean body supports health, an organised environment creates a more pleasant space, and a clear mind helps us focus. The principle is not simply about physical cleanliness; it is also about reducing unnecessary clutter and distractions.

This has a particularly natural connection with 5S.

Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu and Shitsuke are often introduced as workplace organisation practices. Yet 5S is much more than cleaning and arranging equipment for an audit.

A clean and organised workplace makes abnormalities visible. Missing tools, leaks, misplaced materials and unexpected conditions become easier to recognise. It creates an environment where problems are less likely to remain hidden.

Cleanliness is not the destination; it is one of the conditions that allows us to see clearly.

2. Santosha – Contentment

Santosha is about contentment: appreciating what we have and finding a sense of balance with the present moment.

It does not mean giving up ambition or avoiding improvement. Rather, it invites us to distinguish between genuine needs and the endless desire to have more.

We can spend so much time thinking about what we want next that we overlook what is already sufficient.

In Lean, this encourages us to reflect on value. More output, more inventory, more reports or more meetings do not automatically mean better results. What matters is whether these activities genuinely respond to a need.

The opening words of the Isha Upanishad, Purnamadah Purnamidam, offer another beautiful reflection on completeness and fullness. Perhaps contentment begins when we stop assuming that more is always necessary.

3. Tapas – Discipline and Commitment

Tapas is often translated as discipline, effort or perseverance. It is the commitment to keep practising, even when progress is not immediately visible.

In yoga, development does not come from attending one class or performing a posture perfectly once. It comes through regular practice, patience and consistency. This is closely connected with the idea of Abhyasa – sustained practice.

Continuous improvement requires the same commitment.

A successful improvement workshop, a new standard or a workplace reorganisation is only a beginning. The real challenge is maintaining standards, addressing problems as they arise and making improvement part of everyday work.

Improvement is not an event. It is a practice.

4. Svadhyaya – Self-study

Svadhyaya means self-study. It encourages us to observe our thoughts, behaviours and reactions, and to understand the patterns behind them.

Rather than judging ourselves immediately, we learn to create a little space between what happens and how we respond. That space can help us recognise why we behave in certain ways and whether those behaviours still serve us.

In Lean, this brings to mind Gemba and root cause analysis.

When something goes wrong, it is tempting to jump straight to a solution. But the first problem we see is not always the underlying cause. Observing the process, asking questions and using techniques such as the 5 Whys help us understand what is really happening.

Before trying to fix something, understand it.

5. Ishvara Pranidhana – Surrender and Devotion to Something Greater

Ishvara Pranidhana is often understood as surrendering to, or placing trust in, something greater than ourselves. It invites us to move beyond the ego, recognise that not everything is within our control and remain committed to something beyond our individual interests.

For me, this also brings to mind the search for purpose – the idea of understanding what gives meaning and direction to our efforts.

In Lean, this can be reflected in the importance of customer value and the wider value stream. A department may achieve its own targets while creating difficulties elsewhere in the process. Local optimisation does not necessarily mean the whole system is improving.

The bigger picture matters. Our efforts should contribute to something beyond individual targets or departmental success.

A question worth asking: Are we optimising our own department, or improving the whole value stream? Are we focusing on the tools, or remembering why we are using them in the first place?

Beyond the Tools, Towards the Purpose

We can practise yoga every day without necessarily becoming more aware of ourselves. In the same way, an organisation can implement Lean tools without developing a genuine culture of continuous improvement.

We can maintain a clean workplace without recognising abnormalities. We can complete a 5 Whys exercise without truly understanding the problem. We can perform a yoga posture without considering what the practice is teaching us.

The visible activity is not always evidence of meaningful progress.

Both yoga and Lean invite us to look beyond the obvious. Yoga encourages us to examine our attachments, discipline our habits and develop awareness. Lean encourages us to question assumptions, challenge established ways of working and remove what no longer adds value.

Neither is developed through occasional activity alone. Both require practice, reflection and a willingness to question what we have come to accept as normal.

Perhaps continuous improvement is not about endlessly adding more tools, techniques, activities or achievements. Perhaps it is also about developing the awareness to recognise what matters, the discipline to act on it and the courage to let go of what no longer serves a purpose.

Whether on the yoga mat or at the Gemba, the question remains the same:

Are we simply practising the tools, or are we allowing the practice to transform the way we think, act and live?

Because ultimately, the purpose is not to become better at using the tools. It is to become better at understanding why we use them.

Yoga Matından Gemba’ya: Araçların Ötesinde, Amaca Doğru

Yoga denildiğinde çoğumuzun aklına fiziksel duruşlar, esneklik ve nefes çalışmaları gelir. Oysa yoga felsefesinde asana, çok daha geniş bir yolun yalnızca bir parçasıdır. Yogayı oluşturan sekiz basamak; dünyayla kurduğumuz ilişkiyi, kendimize yönelik disiplinimizi, dikkatimizi nasıl yönlendirdiğimizi ve öz farkındalığımızı nasıl geliştirdiğimizi de ele alır.

Yalın üretimde de benzer bir durumla karşılaşırız.

Yalın üretim çoğunlukla 5S, Değer Akış Haritalama, KPI’lar, problem çözme teknikleri ve iyileştirme projeleri gibi araçlarla tanınır. Bunların hepsi değerli uygulamalardır ancak ulaşılmak istenen nihai nokta değildir. Yalın üretimin özünde; değeri anlamak, çalışma biçimimizi sorgulamak, gereksiz faaliyetleri ortadan kaldırmak, insanları geliştirmek ve yaptığımız işi sürekli iyileştirmek vardır.

Her iki yaklaşım da ilk bakışta görünenin ötesine bakmaya davet eder. Alışkanlıklarımızı incelememizi, varsayımlarımızı sorgulamamızı ve zamanımızı, enerjimizi ve kaynaklarımızı nasıl kullandığımız konusunda daha bilinçli olmamızı teşvik eder.

Bugün bu iki yaklaşım arasında farklı bir bakış açısıyla gezinelim ve bu ilkelerin hem iş hayatında hem de günlük yaşamda sürekli gelişimimize nasıl katkıda bulunabileceğini keşfedelim.

Yamalar: Dünyayla Kurduğumuz İlişki

Patanjali’nin Yoga Sutraları’nda Yama’lar, başkalarıyla ve çevremizdeki dünyayla ilişkimizi yönlendiren beş etik ilkedir. Davranışlarımızı, niyetlerimizi ve günlük seçimlerimizi gözden geçirmemiz için bir yol sunarlar.

1. Ahimsa – Şiddetsizlik

Ahimsa genellikle şiddetsizlik olarak çevrilir. Ancak anlamı fiziksel zarar vermenin çok ötesindedir. Sözlerimizi, düşüncelerimizi, niyetlerimizi ve kendimize ya da başkalarına karşı davranışlarımızı da kapsar.

Öfke, suçlama, gereksiz eleştiri ve çatışma çok büyük bir enerji tüketimine neden olabilir. Ahimsa’yı uygulamak, zor konuşmalardan veya fikir ayrılıklarından kaçınmak anlamına gelmez. Önemli olan, bu durumlara farkındalık ve anlayışla yaklaşmak; zarar vermek yerine çözüm üretme niyetiyle hareket etmektir.

Yalın üretim açısından baktığımızda bu ilke, Muri yani aşırı yüklenme kavramını hatırlatır. Süreçler doğru tasarlanmadığında insanlar ve makineler kapasitelerinin üzerinde çalışmaya zorlanır. Aşırı yüklenme; yorgunluğa, hayal kırıklığına, hatalara ve kusurlara yol açabilir.

İnsana saygı, yalnızca söylediklerimizde değil; işi nasıl tasarladığımızda, kaynakları nasıl dağıttığımızda ve problemlere nasıl yaklaştığımızda da kendini göstermelidir.

2. Satya – Doğruluk

Satya, hem kendimize hem de başkalarına karşı dürüst olmayı ifade eder. Ne düşündüğümüz, ne yaptığımız ve gerçekte neler olduğu konusunda açık ve dürüst olmayı gerektirir.

Dürüstlük, kendi hatalarımızı ve sınırlarımızı kabul edebilmeyi de içerir. Ahimsa ile birlikte düşünüldüğünde Satya, acımasızca doğruları söylemek değil; gerçeği farkındalık ve özenle ifade etmektir.

Yalın üretimde mevcut durumu doğru anlamak esastır. Güvenilir veriler, görsel yönetim ve şeffaf raporlama, problemleri tespit etmemizi ve doğru kararlar almamızı sağlar. Kusurları gizlemek, KPI sonuçlarını manipüle etmek veya yalnızca iyi haberleri paylaşmak daha iyi görünen bir tablo yaratabilir; ancak tablonun arkasındaki gerçeği iyileştirmez.

3. Asteya – Çalmamak

Asteya geleneksel olarak bize ait olmayanı almamak şeklinde açıklanır. Ancak bu ilkeyi yalnızca maddi varlıklarla sınırlı düşünmemek gerekir. Başkalarının zamanına, dikkatine, enerjisine ve kişisel alanına saygı duymayı da kapsar.

Gereksiz kesintiler, belirsiz beklentiler ve kişisel sınırlara saygı gösterilmemesi, zamanla başkalarından bu değerleri alıp götürebilir.

İş hayatında da benzer durumları bekleme, gereksiz hareket ve aşırı işlem gibi israf türlerinde görebiliriz. Tekrarlanan onaylar, düzensiz çalışma alanları, belirsiz talimatlar ve gereksiz toplantılar değer yaratmadan zaman tüketir.

Dengeli tasarlanmamış süreçler, çalışanların üzerine gereksiz yükler bindirerek zamanlarını ve enerjilerini asıl değer yaratan işlerden uzaklaştırabilir.

4. Brahmacharya – Ölçülülük ve Enerjiyi Bilinçli Kullanmak

Brahmacharya geleneksel olarak kendini sınırlama ve enerjiyi bilinçli yönlendirme ile ilişkilendirilir. Daha geniş bir anlamda ise fiziksel, zihinsel ve duygusal kaynaklarımızı nereye harcadığımızı düşünmeye davet eder.

Dikkatimizi çok fazla faaliyete dağıttığımızda, anlamlı bir ilerleme kaydedemeden tükenebiliriz. Ölçülülük, enerjimizi gerçekten önemli olan alanlara yönlendirmemize yardımcı olur.

Yalın üretimde bu ilke; aşırı üretim, fazla stok ve aşırı yüklenme kavramlarını hatırlatır. Müşterinin ihtiyacından fazlasını üretmek, gereksiz stok tutmak veya gerçek bir talep olmadan kaynakları sürekli meşgul etmek, ilave değer yaratmadan kapasite tüketebilir.

Bazen daha azını, ama doğru olanı yapmak en büyük farkı yaratır.

5. Aparigraha – Sahiplenmeme ve Biriktirmeme

Aparigraha, aşırı bağlılıklardan ve biriktirme alışkanlığından özgürleşmeyi teşvik eder.

Bu, hayatın ilerleyen dönemlerinde daha fazla farkına vardığımız ilkelerden biri olabilir. Eşyalar, sorumluluklar, beklentiler ve hatta duygular biriktiririz. Örneğin ev taşırken, aslında ihtiyaç duymadığımız hâlde ne kadar çok şeyi elimizde tuttuğumuzu fark ederiz.

Sakladığımız her şey bir alan kaplar: fiziksel, zihinsel veya duygusal.

Aynı düşünce çalışma ortamlarımız için de geçerlidir. Fazla stoklar, kullanım dışı kalmış malzemeler, kullanılmayan ekipmanlar ve gereksiz kaynaklar değerli alanları işgal ederek süreçleri karmaşıklaştırabilir.

Bırakmak her zaman kolay değildir. Ancak bazen daha iyisine yer açabilmek için gereklidir.

Niyamalar: Kendimizle Kurduğumuz İlişki

Yama’lar dünyayla ilişkimizi yönlendirirken, Niyama’lar daha çok kişisel disiplin, öz farkındalık ve içsel gelişim üzerine odaklanır.

Bu beş ilke de sürekli gelişime farklı bir açıdan bakmamıza yardımcı olur.

1. Saucha – Temizlik ve Arınma

Saucha; bedenimizde, zihnimizde ve çevremizde temizlik ve berraklık anlamına gelir.

Temiz bir beden sağlığımızı destekler, düzenli bir çevre daha keyifli bir yaşam alanı yaratır ve berrak bir zihin odaklanmamıza yardımcı olur. Bu ilke yalnızca fiziksel temizlikle ilgili değildir; gereksiz karmaşadan ve dikkat dağıtıcı unsurlardan arınmayı da kapsar.

Bu yaklaşımın 5S ile oldukça doğal bir bağlantısı vardır.

Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu ve Shitsuke çoğunlukla işyeri düzenleme uygulamaları olarak tanıtılır. Oysa 5S, denetim öncesinde temizlik yapmak ve ekipmanları düzenlemekten çok daha fazlasıdır.

Temiz ve düzenli bir çalışma ortamı, anormalliklerin görünür hâle gelmesini sağlar. Eksik bir takım, sızıntı, yanlış yerde duran bir malzeme veya beklenmeyen bir durum daha kolay fark edilir. Böylece problemlerin gizli kalması zorlaşır.

Temizlik bir amaç değil, net görebilmemizi sağlayan koşullardan biridir.

2. Santosha – Yetinme ve Hâlden Memnuniyet

Santosha, sahip olduklarımızın değerini bilmek ve içinde bulunduğumuz anla dengeli bir ilişki kurmak anlamına gelir.

Bu, hedeflerden vazgeçmek veya gelişimi bırakmak değildir. Aksine, gerçek ihtiyaçlarımızla sürekli daha fazlasını isteme arzusunu birbirinden ayırmamızı teşvik eder.

Bir sonraki adımda ne istediğimizi düşünmekle o kadar meşgul olabiliriz ki, zaten sahip olduklarımızın yeterliliğini gözden kaçırabiliriz.

Yalın üretim açısından bu yaklaşım bizi değeri yeniden düşünmeye yönlendirir. Daha fazla üretim, daha fazla stok, daha fazla rapor veya daha fazla toplantı otomatik olarak daha iyi sonuçlar anlamına gelmez. Önemli olan, bunların gerçekten bir ihtiyaca karşılık gelip gelmediğidir.

Isha Upanishad’ın açılışındaki Purnamadah Purnamidam ifadesi de bütünlük ve tamlık üzerine güzel bir düşünce sunar. Belki de yetinme, daha fazlasının her zaman gerekli olduğunu düşünmeyi bıraktığımızda başlar.

3. Tapas – Disiplin ve Kararlılık

Tapas; disiplin, çaba ve sebat olarak çevrilebilir. İlerleme hemen görünür olmasa bile uygulamaya devam etme kararlılığını ifade eder.

Yogada gelişim, tek bir derse katılmakla veya bir duruşu bir kez kusursuz yapmakla gerçekleşmez. Düzenli pratik, sabır ve süreklilik gerektirir. Bu yaklaşım, Abhyasa yani istikrarlı uygulama kavramıyla da yakından ilişkilidir.

Sürekli gelişim de aynı kararlılığı gerektirir.

Başarılı bir iyileştirme çalıştayı, yeni bir standart veya çalışma alanının yeniden düzenlenmesi yalnızca başlangıçtır. Asıl zorluk, standartları korumak, ortaya çıkan problemleri ele almak ve iyileştirmeyi günlük iş hayatının bir parçası hâline getirmektir.

İyileştirme bir etkinlik değil, bir pratiktir.

4. Svadhyaya – Kendini Tanıma ve Öz İnceleme

Svadhyaya, kişinin kendini incelemesi anlamına gelir. Düşüncelerimizi, davranışlarımızı ve tepkilerimizi gözlemlememizi, bunların arkasındaki kalıpları anlamamızı teşvik eder.

Kendimizi hemen yargılamak yerine, yaşanan bir olayla verdiğimiz tepki arasında küçük bir alan yaratmayı öğreniriz. Bu alan, neden belirli şekillerde davrandığımızı ve bu davranışların hâlâ bize hizmet edip etmediğini fark etmemize yardımcı olabilir.

Yalın üretimde bu yaklaşım Gemba ve kök neden analizi kavramlarını hatırlatır.

Bir şeyler ters gittiğinde doğrudan çözüme atlamak cazip gelebilir. Ancak ilk gördüğümüz problem her zaman asıl neden değildir. Süreci gözlemlemek, sorular sormak ve 5 Neden gibi tekniklerden yararlanmak, gerçekte ne olduğunu anlamamıza yardımcı olur.

Bir şeyi düzeltmeye çalışmadan önce onu anlamak gerekir.

5. Ishvara Pranidhana – Teslimiyet ve Kendinden Daha Büyük Bir Amaca Adanmak

Ishvara Pranidhana, kendimizden daha büyük bir güce teslim olmak veya ona güven duymak şeklinde yorumlanır. Egonun ötesine geçmeyi, her şeyin kontrolümüz altında olmadığını kabul etmeyi ve bireysel çıkarlarımızın ötesinde bir amaca bağlı kalmayı teşvik eder.

Benim için bu ilke, aynı zamanda bir amaç arayışını da çağrıştırıyor. Çabalarımıza anlam ve yön veren şeyin ne olduğunu keşfetme düşüncesini.

Yalın üretimde bu yaklaşım, müşteri değeri ve bütünsel değer akışının öneminde kendini gösterebilir. Bir bölüm kendi hedeflerine ulaşırken sürecin başka bir noktasında sorunlara neden olabilir. Yerel optimizasyon, bütün sistemin iyileştiği anlamına gelmez.

Büyük resim önemlidir. Çabalarımız bireysel hedeflerin veya bölümlerin başarısının ötesinde bir katkı sağlamalıdır.

Kendi bölümümüzü mü optimize ediyoruz, yoksa bütün değer akışını mı iyileştiriyoruz? Araçlara mı odaklanıyoruz, yoksa onları neden kullandığımızı hatırlıyor muyuz?

Araçların Ötesinde, Amaca Doğru

Her gün yoga yapabiliriz ama bu, mutlaka kendimizin daha fazla farkına vardığımız anlamına gelmez. Aynı şekilde bir organizasyon, sürekli gelişim kültürü oluşturmadan da yalın üretim araçlarını uygulayabilir.

Bir çalışma alanını temiz tutabilir ama anormallikleri fark etmeyebiliriz. Bir 5 Neden analizi tamamlayabilir ama problemi gerçekten anlamayabiliriz. Bir yoga duruşunu uygulayabilir ama pratiğin bize ne öğrettiğini hiç düşünmeyebiliriz.

Görünen faaliyet, her zaman anlamlı bir ilerlemenin göstergesi değildir.

Hem yoga hem de yalın üretim, görünenin ötesine bakmaya davet eder. Yoga, bağlılıklarımızı sorgulamamızı, alışkanlıklarımızı disipline etmemizi ve farkındalığımızı geliştirmemizi teşvik eder. Yalın üretim ise varsayımlarımızı sorgulamamızı, yerleşik çalışma biçimlerine meydan okumamızı ve artık değer yaratmayan faaliyetleri ortadan kaldırmamızı sağlar.

Her ikisi de yalnızca ara sıra yapılan uygulamalarla gelişmez. Pratik, düşünme ve normal kabul ettiğimiz şeyleri sorgulama isteği gerektirir.

Belki de sürekli gelişim, durmadan yeni araçlar, teknikler, faaliyetler veya başarılar eklemekten ibaret değildir. Belki de asıl mesele; neyin önemli olduğunu fark edecek bilinci, harekete geçecek disiplini ve artık amacına hizmet etmeyeni bırakacak cesareti geliştirmektir.

İster yoga matında ister Gemba’da olalım, geriye aynı soru kalıyor:

Biz yalnızca araçları mı uyguluyoruz, yoksa bu uygulamaların düşünme, davranma ve yaşama biçimimizi dönüştürmesine izin veriyor muyuz?

Çünkü nihayetinde amaç, araçları kullanmakta daha iyi olmak değil; onları neden kullandığımızı daha iyi anlamaktır.