(Turkish below…)

Sometimes, the biggest obstacle to learning is believing that we already know.

Experience is valuable. It helps us recognise patterns, make decisions and navigate familiar situations. Over time, we develop knowledge, routines and ways of working that make us more effective.

But experience has another side. The more familiar something becomes, the easier it is to stop questioning it. We begin to see what we expect to see, follow what we have always done and overlook possibilities simply because they fall outside our established way of thinking.

Our brain doesn’t just react to the world; it constantly makes predictions about what it encounters. It uses previous experiences to interpret new situations and anticipate what might happen next. This helps us navigate life efficiently, but it can also influence what we notice and how we respond.

Through repeated experiences, familiar responses and habits become established. Neuroplasticity, the brain’s ability to change and reorganise through experience and learning, plays an important role in this process.

Think about learning to drive. When we first get behind the wheel, almost everything requires conscious attention: changing gears, checking mirrors, steering, judging distances and anticipating other road users. With experience, many of these actions become automatic. We can drive more smoothly and confidently without consciously thinking about every movement.

This is useful, but it also has another side. As driving becomes familiar, we may pay less conscious attention to things we once carefully observed. Confidence can turn into complacency, and even experienced drivers can become less alert to changing conditions.

The same pattern can appear in many areas of life. Experience helps us develop competence, but it can also make us less curious about what is happening in the present.

Our brain may rely on what it already knows rather than fully assessing what is in front of us.

Think about this: if you have been bitten by a dog in the past, your brain may trigger an alert when you see another dog. It draws on that previous experience and prepares you to react. But it doesn’t necessarily take the time to consider whether this is a different dog, how far away it is, whether it is on a lead or how it is behaving.

The automatic response might be: “Run!”

But is running really the best response in this particular situation?

This is where conscious awareness becomes important. Rather than simply following an automatic response, we can pause, take in new information and assess the situation. Our prefrontal cortex plays an important role in evaluating information, considering alternatives and regulating our reactions.

The dog in front of us is not the dog from our past.

Shoshin – The Beginner’s Mind

In Zen Buddhism, there is a concept called Shoshin, commonly translated as the beginner’s mind.

It describes an attitude of openness, curiosity and willingness to learn, approaching a subject without being limited by preconceived ideas.

A beginner does not yet have a fixed understanding of how things should be. Everything is an opportunity to observe, explore and discover.

The same applies to situations, people and problems. Just because something looks familiar does not mean it is exactly the same as before. Every encounter gives us an opportunity to see something new.

An expert may have years of knowledge and experience. Yet that experience can sometimes create assumptions. We may become so accustomed to a particular way of doing something that we no longer consider alternatives.

Shoshin does not ask us to abandon our knowledge or experience. It invites us not to become trapped by them.

Consider how we understand productivity. We often associate being productive with being busy, doing more and keeping things moving. Rest, on the other hand, can feel like the opposite of productivity.

But taking a step back can create space to reflect, recover and return with greater clarity. We may already know that rest is important, but it can take a different experience to challenge the belief that doing more is always the best way forward.

This is where the beginner’s mind matters: being willing to question even the beliefs that have shaped the way we work and live.

There is a beautiful connection here with yoga.

Yoga is not simply about mastering postures or reaching a particular level of physical ability. The practice also involves observing ourselves, recognising our habits and becoming aware of the assumptions through which we experience the world.

Through Svadhyaya, or self-study, we learn to observe our thoughts and behaviours. We begin to recognise habitual reactions and understand that what we perceive is not always the complete picture. We can become more aware of our automatic patterns rather than allowing them to dictate every response.

The Present Moment – Seeing What Is, Not What We Remember

Another important dimension of yoga is the significance of the present moment.

Meditation teaches us to bring our attention back to what is happening now. Rather than becoming absorbed in memories of the past or expectations of the future, we practise observing the present as it unfolds.

This does not mean ignoring our past experiences. They give us knowledge, perspective and the ability to recognise patterns. But they should serve the present moment, not prevent us from seeing it clearly.

Every moment brings new conditions. Even when a situation looks familiar, the people, circumstances, needs and challenges may have changed.

If we respond only through the lens of previous experience, we may miss what is happening right in front of us.

In continuous improvement, this is equally important. Past data, previous solutions and established standards are valuable references, but they should never replace observing the current condition.

Experience should inform our decisions, not make our observations for us.

At the Gemba, this means seeing today’s reality rather than assuming it is the same as yesterday’s. It means listening to the people doing the work and remaining open to what we might discover.

Unlearn to Learn

If learning means acquiring new knowledge, unlearning means being willing to reconsider what we have previously accepted as true.

This can be more difficult than learning something entirely new.

In organisations, we often hear:

• “We have always done it this way.”
• “This is how the process works.”
• “We tried that before.”
• “It is not possible.”

Sometimes these statements are based on genuine experience. But sometimes they simply reflect assumptions that have never been challenged.

Over time, established practices can become invisible. We stop questioning why a process exists, whether a particular approval is still necessary or whether the original problem has even changed.

I remember an example from one of the manufacturing plants I visited.

There had been a customer claim related to a particular mistake in a product. The customer wanted a visible mark on every product to show that a specific check had been carried out.

The operator would perform the check and mark the product with a blue pen to confirm it had been completed.

Over time, further customer claims led to more checks and more blue marks. The marking activity became increasingly time-consuming and added to the operators’ workload.

To reduce this labour, process engineers introduced automatic blue marking into the process.

But something important was lost along the way.

As the marking became automatic, the actual check was forgotten. The mark remained, but its original purpose had disappeared. The process continued to produce the blue marks even though they no longer confirmed that anyone had carried out the check.

Every decision had made sense at the time. The original check addressed a customer concern, and automation was introduced to reduce unnecessary labour. But nobody revisited the process to question whether it was still achieving its intended purpose.

The plant was automatically producing meaningless marks. They were taking up space, time and energy without creating value or preventing the original problem.

This is what happens when we keep improving individual activities without questioning the thinking behind them.

Continuous improvement requires more than adding new tools or introducing new methods. It requires the courage to revisit existing knowledge and let go of practices that no longer serve their purpose.

We cannot create a different future if we are unwilling to question the thinking that created the present.

Go and See – But Are We Really Seeing?

One of the fundamental principles of Lean is Genchi Genbutsu – go and see for yourself.

The Gemba, the actual place where value is created, is where we can observe the process, understand the challenges and learn from the people doing the work.

But going to the Gemba is not necessarily the same as understanding it.

We can visit a production line with a predefined solution in mind, looking only for evidence that supports our expectations. We can ask questions simply to confirm what we already believe.

In that case, we have physically gone to see, but we have not necessarily seen what is really happening.

Remember the blue-marking example? The activity was visible, but its purpose was no longer understood. Familiarity had made it easy to overlook what needed questioning.

This is where the beginner’s mind becomes important.

Experience gives us trained, calibrated eyes. It helps us recognise abnormalities, understand processes and know where to look. But when we become too accustomed to what we see, those same trained eyes can develop blind spots.

We need to keep our eyes calibrated by experience, but fresh through curiosity.

Instead of immediately trying to diagnose, judge or correct, we need to observe with curiosity.

Why is the operator doing it this way? What makes this task difficult? What happens before and after this process? What are we not seeing?

The purpose is not to arrive with all the answers. It is to understand the actual condition before deciding what needs to change.

Sometimes, the most valuable question is not “How can we improve this?” but simply “What is really happening here?”

Continuous Improvement Begins with Continuous Learning

Kaizen is often associated with small, incremental improvements. Yet behind every meaningful improvement is a willingness to learn.

We observe, question, experiment, reflect and adapt. We challenge existing standards when the evidence tells us they can be better, while recognising the importance of maintaining what works.

This brings us to an important concept in Lean: the standardisation wedge.

Standards are essential because improvement needs stability. Without a defined and consistent way of working, it becomes difficult to understand the current condition, measure the impact of a change or know whether an improvement has actually been achieved.

The standardisation wedge represents the need to hold on to improvements and prevent the process from slipping back to its previous condition. Once a better way of working has been established, it becomes the new standard.

But the wedge is there to sustain progress, not to keep the process fixed forever.

A standard is not the final answer. It represents the best-known way of working at a particular point in time. As we learn more, challenge assumptions and discover better methods, the standard should evolve too.

This is the balance: stability creates the foundation for improvement, while curiosity keeps that improvement moving forward.

In yoga, progress comes through regular practice and self-observation, not simply through collecting techniques. In Lean, improvement comes through understanding processes and developing people, not simply through implementing tools.

Both remind us that learning is not a one-time achievement. It is an ongoing practice.

The real challenge is not to become the person who knows the most, but to remain the person who is still willing to learn.

A Beginner Again

Experience gives us the ability to recognise what we have seen before. Awareness gives us the opportunity to notice what might be different this time.

Whether on the yoga mat or at the Gemba, we can choose to approach familiar situations with fresh eyes.

To question without immediately judging. To observe without assuming. To listen without preparing our response. And to be willing to unlearn when something no longer serves us.

Improvement does not always begin with finding a better answer.

It begins with asking a better question.

Can we remain experienced enough to know what we are doing, yet curious enough to question why we are doing it?

Başlangıç Zihni: Shoshin, Yoga ve Sürekli İyileştirme

Bazen öğrenmenin önündeki en büyük engel, zaten bildiğimizi düşünmektir.

Deneyim değerlidir. Kalıpları tanımamıza, karar vermemize ve alışık olduğumuz durumlarda yolumuzu bulmamıza yardımcı olur. Zamanla bilgi, rutin ve çalışma biçimleri geliştirir; böylece daha etkili hâle geliriz.

Ancak deneyimin bir de diğer yüzü vardır. Bir şeye ne kadar aşina olursak, onu sorgulamayı o kadar kolay bırakabiliriz. Beklediğimizi görmeye, her zaman yaptığımız gibi davranmaya ve alışılmış düşünce biçimimizin dışında kalan olasılıkları gözden kaçırmaya başlarız.

Beynimiz dünyaya yalnızca tepki vermez; karşılaştığı durumlarla ilgili sürekli tahminlerde bulunur. Önceki deneyimlerinden yararlanarak yeni durumları yorumlar ve neler olabileceğini öngörmeye çalışır. Bu, hayatı daha verimli bir şekilde sürdürmemizi sağlar. Ancak aynı zamanda neyi fark ettiğimizi ve nasıl tepki verdiğimizi de etkileyebilir.

Tekrarlanan deneyimler sonucunda belirli tepkiler ve alışkanlıklar yerleşir. Beynin deneyim ve öğrenme yoluyla değişebilme, yeniden yapılanabilme kapasitesi olan nöroplastisite de bu süreçte önemli bir rol oynar.

Araba kullanmayı öğrenmeyi düşünelim. İlk kez direksiyon başına geçtiğimizde neredeyse her şey bilinçli dikkat gerektirir: vites değiştirmek, aynaları kontrol etmek, direksiyonu çevirmek, mesafeleri ayarlamak ve diğer sürücülerin hareketlerini öngörmek. Deneyim kazandıkça bu hareketlerin çoğu otomatikleşir. Her hareketi tek tek düşünmeden daha akıcı ve kendimize güvenerek araç kullanabiliriz.

Bu elbette faydalıdır. Ancak başka bir yönü de vardır. Araç kullanmak alışkanlığa dönüştükçe, bir zamanlar dikkatle gözlemlediğimiz bazı şeylere daha az bilinçli dikkat göstermeye başlayabiliriz. Özgüven zamanla rehavete dönüşebilir. Deneyimli sürücüler bile değişen koşullara karşı dikkatlerini kaybedebilir.

Aynı durum hayatın birçok alanında da karşımıza çıkar. Deneyim bizi yetkinleştirir; ancak içinde bulunduğumuz ana ve koşullara karşı merakımızı da azaltabilir.

Beynimiz, önümüzde olanı yeniden değerlendirmek yerine bildiklerine dayanmayı tercih edebilir.

Şunu düşünelim: Geçmişte bir köpek tarafından ısırıldıysanız, başka bir köpek gördüğünüzde beyniniz otomatik olarak bir alarm tepkisi oluşturabilir. Önceki deneyimini hatırlar ve sizi tepki vermeye hazırlar. Ancak bunun farklı bir köpek olup olmadığını, ne kadar uzakta durduğunu, tasmasının olup olmadığını ya da nasıl davrandığını değerlendirmek için her zaman yeterince zaman ayırmayabilir.

Otomatik tepki şu olabilir: “Kaç!”

Peki, bu durumda kaçmak gerçekten en doğru tepki midir?

İşte burada bilinçli farkındalık önem kazanır. Otomatik bir tepkiyi takip etmek yerine durabilir, yeni bilgileri değerlendirebilir ve duruma göre hareket edebiliriz. Beynimizin prefrontal korteks bölgesi; bilgileri değerlendirme, alternatifleri düşünme ve tepkilerimizi düzenleme süreçlerinde önemli rol oynar.

Önümüzdeki köpek, geçmişimizdeki köpek değildir.

Shoshin – Başlangıç Zihni

Zen Budizmi’nde Shoshin adı verilen ve genellikle “başlangıç zihni” olarak çevrilen bir kavram vardır.

Önyargılarımız ve önceden oluşturduğumuz fikirlerle sınırlanmadan, bir konuya açıklık, merak ve öğrenme isteğiyle yaklaşma tutumunu ifade eder.

Yeni başlayan birinin, bir şeyin nasıl olması gerektiğine dair henüz sabit bir anlayışı yoktur. Her şey gözlemlemek, keşfetmek ve öğrenmek için bir fırsattır.

Bu yaklaşım durumlar, insanlar ve problemler için de geçerlidir. Bir şeyin tanıdık görünmesi, onun her zaman aynı olduğu anlamına gelmez. Her karşılaşma, yeni bir şey fark etme fırsatı sunar.

Bir uzman yılların bilgi ve deneyimine sahip olabilir. Ancak bu deneyim bazen varsayımlar da yaratabilir. Bir şeyi belirli bir şekilde yapmaya o kadar alışabiliriz ki artık başka olasılıkları değerlendirmeyiz.

Shoshin, bilgimizi veya deneyimimizi bir kenara bırakmamızı istemez. Bizi, bunların sınırları içinde sıkışıp kalmamaya davet eder.

Verimlilik anlayışımızı düşünelim. Genellikle verimli olmayı meşgul olmak, daha fazlasını yapmak ve sürekli hareket hâlinde kalmakla ilişkilendiririz. Dinlenmek ise çoğu zaman üretkenliğin tam tersi gibi algılanır.

Oysa bir adım geri çekilmek; düşünmek, toparlanmak ve olaylara daha net bakabilmek için alan yaratabilir. Dinlenmenin önemli olduğunu biliyor olabiliriz. Ancak daha fazlasını yapmanın her zaman en iyi yol olduğu inancımızı sorgulamamız bazen farklı bir deneyim gerektirir.

İşte başlangıç zihninin önemi burada ortaya çıkar: Çalışma ve yaşam biçimimizi şekillendiren inançlarımızı bile sorgulamaya açık olmak.

Burada yoga ile güzel bir bağlantı kurabiliriz.

Yoga yalnızca duruşlarda ustalaşmak veya belirli bir fiziksel seviyeye ulaşmak değildir. Aynı zamanda kendimizi gözlemlemeyi, alışkanlıklarımızı fark etmeyi ve dünyayı algılama biçimimizin arkasındaki varsayımları tanımayı da içerir.

Svadhyaya, yani öz-araştırma ve kendini inceleme pratiği sayesinde düşüncelerimizi ve davranışlarımızı gözlemlemeyi öğreniriz. Alışılmış tepkilerimizi fark etmeye ve algıladığımız şeyin her zaman bütün resmi yansıtmadığını anlamaya başlarız. Otomatik kalıplarımızın her tepkimizi yönetmesine izin vermek yerine, onların daha fazla farkında olabiliriz.

Şimdiki An – Hatırladığımızı Değil, Olanı Görmek

Yoganın bir diğer önemli boyutu da şimdiki anın farkında olmaktır.

Meditasyon, dikkatimizi şu anda gerçekleşenlere geri getirmeyi öğretir. Geçmişin anılarına veya geleceğe dair beklentilere kapılmak yerine, içinde bulunduğumuz anı olduğu gibi gözlemlemeyi pratiğe dökeriz.

Bu, geçmiş deneyimlerimizi görmezden gelmek anlamına gelmez. Deneyimlerimiz bize bilgi, bakış açısı ve kalıpları tanıma becerisi kazandırır. Ancak şimdiki anı görmemizi engellemek yerine ona hizmet etmelidir.

Her an yeni koşullar getirir. Bir durum tanıdık görünse bile insanlar, şartlar, ihtiyaçlar ve zorluklar değişmiş olabilir.

Yalnızca geçmiş deneyimlerimizin penceresinden tepki verirsek, tam da önümüzde gerçekleşenleri kaçırabiliriz.

Yalın üretimde de bu yaklaşım aynı derecede önemlidir. Geçmiş veriler, daha önce geliştirilmiş çözümler ve mevcut standartlar değerli referanslardır. Ancak mevcut durumu doğrudan gözlemlemenin yerini almamalıdır.

Deneyim kararlarımıza yön vermeli, gözlemlerimizi bizim yerimize yapmamalıdır.

Gemba’da bu, bugünün gerçeklerini dünkü koşullarla aynı varsaymak yerine gerçekten görmektir. İşin başındaki insanları dinlemek ve keşfedeceklerimize açık kalmaktır.

Öğrenmek İçin Yeniden Öğrenmek: Unlearn to Learn

Öğrenmek yeni bilgi edinmekse, yeniden öğrenmek (unlearning) daha önce doğru kabul ettiğimiz şeyleri yeniden değerlendirmeye istekli olmaktır.

Bazen bu, tamamen yeni bir şey öğrenmekten daha zordur.

Organizasyonlarda sıkça şu ifadeleri duyarız:

• “Biz bunu hep böyle yaptık.”
• “Proses böyle işliyor.”
• “Bunu daha önce denedik.”
• “Bu mümkün değil.”

Bazen bu ifadeler gerçek deneyimlere dayanır. Ancak bazen de hiç sorgulanmamış varsayımları yansıtır.

Zamanla yerleşmiş uygulamalar görünmez hâle gelebilir. Bir prosesin neden var olduğunu, belirli bir onayın hâlâ gerekli olup olmadığını veya başlangıçtaki problemin değişip değişmediğini sorgulamayı bırakırız.

Ziyaret ettiğim üretim tesislerinden birinde karşılaştığım bir örneği hatırlıyorum.

Bir üründe yaşanan belirli bir hata nedeniyle müşteri şikâyeti oluşmuştu. Müşteri, belirli bir kontrolün yapıldığını göstermek için her ürünün üzerinde görünür bir işaret bulunmasını istiyordu.

Operatör kontrolü gerçekleştiriyor ve tamamlandığını göstermek için ürünü mavi kalemle işaretliyordu.

Zamanla gelen diğer müşteri şikâyetleri yeni kontrollerin ve yeni mavi işaretlerin eklenmesine neden oldu. İşaretleme faaliyeti giderek daha fazla zaman almaya ve operatörlerin iş yükünü artırmaya başladı.

Bu iş gücünü azaltmak amacıyla proses mühendisleri, mavi işaretin otomatik olarak oluşturulmasını sağlayan bir uygulama geliştirdi.

Ancak bu süreçte önemli bir şey kayboldu.

İşaretleme otomatikleşirken asıl kontrol unutuldu. İşaret kaldı ama başlangıçtaki amacı ortadan kalktı. Proses, artık herhangi bir kontrolün yapıldığını doğrulamayan mavi işaretleri üretmeye devam ediyordu.

Oysa alınan her karar, kendi zamanında mantıklıydı. İlk kontrol müşteri şikâyetini gidermek için yapılmış, otomasyon ise gereksiz iş gücünü azaltmak amacıyla devreye alınmıştı. Ancak kimse prosesin hâlâ başlangıçtaki amacına hizmet edip etmediğini yeniden sorgulamamıştı.

Sonuçta tesis, anlamını yitirmiş işaretleri otomatik olarak üretmeye devam ediyordu. Bu işaretler değer yaratmadan yer, zaman ve enerji tüketiyordu.

Bireysel faaliyetleri iyileştirmeye devam ederken arkasındaki düşünceyi sorgulamadığımızda ortaya çıkan durum tam olarak budur.

Sürekli iyileştirme, yalnızca yeni araçlar eklemek veya yeni yöntemler uygulamak değildir. Mevcut bilgiyi yeniden değerlendirme ve artık amacına hizmet etmeyen uygulamalardan vazgeçme cesaretini de gerektirir.

Farklı bir gelecek yaratmak istiyorsak, bugünü oluşturan düşünce biçimini sorgulamaya istekli olmalıyız.

Git ve Gör – Peki Gerçekten Görüyor muyuz?

Yalın üretimin temel prensiplerinden biri Genchi Genbutsu‘dur: Git ve kendin gör.

Değerin yaratıldığı gerçek yer olan Gemba, prosesi gözlemleyebileceğimiz, zorlukları anlayabileceğimiz ve işi yapan insanlardan öğrenebileceğimiz yerdir.

Ancak Gemba’ya gitmek, onu gerçekten anlamakla aynı şey değildir.

Önceden belirlenmiş bir çözümle üretim hattını ziyaret edebilir, yalnızca beklentilerimizi destekleyen kanıtları arayabiliriz. Sorularımızı bile zaten inandığımız şeyleri doğrulamak için sorabiliriz.

Bu durumda fiziksel olarak gidip görmüşüzdür ama gerçekte neler olduğunu mutlaka anlamış olmayız.

Mavi işaret örneğini hatırlayalım. Faaliyet görünür durumdaydı ancak amacı artık anlaşılmıyordu. Alışkanlık, sorgulanması gereken şeyi gözden kaçırmamıza neden olmuştu.

İşte başlangıç zihni burada önem kazanır.

Deneyim bize eğitilmiş ve kalibre edilmiş bir bakış açısı kazandırır. Anormallikleri tanımamıza, prosesleri anlamamıza ve nereye bakmamız gerektiğini bilmemize yardımcı olur. Ancak gördüklerimize fazla alıştığımızda, aynı deneyimli gözlerimiz kör noktalar geliştirebilir.

Gözlerimizi deneyimle kalibre etmeli, merakla taze tutmalıyız.

Hemen teşhis koymaya, yargılamaya veya düzeltmeye çalışmak yerine merakla gözlemlemeliyiz.

Operatör neden bu şekilde çalışıyor? Bu işi zorlaştıran ne? Bu prosesin öncesinde ve sonrasında neler oluyor? Neyi göremiyoruz?

Amaç, tüm cevaplarla Gemba’ya gitmek değildir. Ne değişmesi gerektiğine karar vermeden önce mevcut durumu gerçekten anlamaktır.

Bazen en değerli soru “Bunu nasıl iyileştirebiliriz?” değil, yalnızca “Burada gerçekte ne oluyor?” sorusudur.

Sürekli İyileştirme, Sürekli Öğrenmeyle Başlar

Kaizen genellikle küçük ve aşamalı iyileştirmelerle ilişkilendirilir. Ancak her anlamlı iyileştirmenin arkasında öğrenmeye istekli olmak vardır.

Gözlemler, sorgular, deneyler yapar, düşünür ve uyum sağlarız. İşe yarayanı korumanın önemini bilirken, kanıtlar daha iyisinin mümkün olduğunu gösterdiğinde mevcut standartları da sorgularız.

Bu bizi yalın üretimde önemli bir kavrama getirir: Standartlaştırma Takozu (Standardisation Wedge).

Standartlar önemlidir çünkü iyileştirme istikrar gerektirir. Tanımlanmış ve tutarlı bir çalışma biçimi olmadan mevcut durumu anlamak, yapılan bir değişikliğin etkisini ölçmek veya gerçekten bir iyileştirme sağlanıp sağlanmadığını görmek zorlaşır.

Standartlaştırma takozu, elde edilen iyileştirmeleri koruma ve prosesin eski durumuna geri dönmesini önleme ihtiyacını temsil eder. Daha iyi bir çalışma yöntemi oluşturulduğunda, bu yöntem yeni standart hâline gelir.

Ancak takozun amacı süreci sonsuza kadar sabitlemek değil, ilerlemeyi korumaktır.

Standart, nihai cevap değildir. Belirli bir zamandaki en iyi bilinen çalışma biçimidir. Daha fazla öğrendikçe, varsayımlarımızı sorguladıkça ve daha iyi yöntemler keşfettikçe standart da gelişmelidir.

İşte denge budur: İstikrar iyileştirme için temel oluşturur; merak ise iyileştirmenin devam etmesini sağlar.

Yogada ilerleme, yalnızca teknikler biriktirmekle değil, düzenli pratik ve kendini gözlemlemekle gelir. Yalın üretimde ise iyileştirme, yalnızca araçları uygulamakla değil, prosesleri anlamak ve insanları geliştirmekle mümkündür.

Her ikisi de öğrenmenin bir defalık bir kazanım olmadığını, sürekli devam eden bir pratik olduğunu hatırlatır.

Asıl zorluk en çok bilen kişi olmak değil, öğrenmeye hâlâ istekli olan kişi olarak kalabilmektir.

Yeniden Başlangıç

Deneyim, daha önce gördüklerimizi tanımamızı sağlar. Farkındalık ise bu kez farklı olabilecek şeyleri görme fırsatı verir.

İster yoga matında ister Gemba’da olalım, tanıdık durumlara taze bir bakışla yaklaşmayı seçebiliriz.

Hemen yargılamadan sorgulamak. Varsaymadan gözlemlemek. Cevabımızı hazırlamak yerine dinlemek. Ve artık amacına hizmet etmeyen şeyleri yeniden değerlendirmeye istekli olmak.

İyileştirme her zaman daha iyi bir cevap bulmakla başlamaz.

Daha iyi bir soru sormakla başlar.

Ne yaptığımızı bilecek kadar deneyimli, neden yaptığımızı sorgulayacak kadar meraklı kalabilir miyiz?