What is flow, really, and what does it mean to be in flow?

One of the words that has become increasingly popular over the last few years is flow.

For us industrial engineers, it has actually been part of our vocabulary for much longer, and in a much more concrete sense. But with the growing popularity of spiritual approaches, concepts such as energy and flow have expanded in meaning, and, in some cases, their meaning has also become a little diluted.

Those of us working in Lean or industrial engineering have been familiar with the concept of flow for a long time.

In its simplest form, flow can be described as the uninterrupted and smooth movement of a product or service from supplier to customer, creating value with minimum waste.

In Lean, we talk about continuous flow, producing on time, according to pull, with minimum inventory, minimum waiting and minimum bottlenecks. In other words, we want the system to move without unnecessary turbulence or friction.

Think about water coming out of a tap.

When the pressure is right, the water flows smoothly. When the pressure is too high, it starts splashing everywhere. When it is too low, the flow is not enough.

The point is not maximum flow.

It is the right flow.

And I think this is where the industrial meaning of flow starts to become interesting in everyday life.

Flow in life

Time flows naturally.

We, on the other hand, often try to synchronise life with what we think should be happening.

When what is actually happening is different from what we want to happen, the mind starts chasing the desired state while the body is still in the actual one.

That gap creates friction.

And interestingly, our perception of time changes with it. A minute is always 60 seconds, but sometimes it feels incredibly long and sometimes it disappears before we even notice it.

So perhaps flow in life is not about making time move faster.

It is about synchronising ourselves with the time and rhythm that is already there.

This is actually not so different from what we do in an industrial system.

We look at demand and try to align the system with it.

Not too much. Not too little.

Just enough.

If we produce more than the customer needs, we create inventory.

If we produce less, we create waiting.

Too much capacity becomes waste.

Too little capacity becomes a bottleneck.

Too much processing creates unnecessary work.

Poor quality creates rework and, eventually, customer dissatisfaction.

The Goldilocks point of a system is somewhere in the middle.

The right amount, at the right time, in the right place, in the right way.

The aim is to synchronise the rhythm of the system with customer demand.

The point is not to go faster.
It is to move at the right rhythm.

Goldilocks

Goldilocks was one of the stories I loved as a child.

For anyone who does not remember it, Goldilocks enters the house of the three bears and finds three bowls of porridge.

One is too hot.

One is too cold.

And one is just right.

The same happens with the beds.

Too hard.

Too soft.

And one is just right.

There is something very simple in this story that I think we often forget as adults.

Life can also have a just right point.

Not because everything is perfect.

Not because nothing goes wrong.

But because we are not constantly creating additional friction between what is happening and what we think should be happening.

The mind is very good at creating expectations.

We want something to happen in a certain way, at a certain time, with a certain outcome.

And when reality does not follow that plan, anxiety appears.

Anxiety is often simply the fear that the desired outcome may not happen.

Expectation comes just before that.

First we want something.

Then we expect it.

Then we worry that it might not happen.

And somewhere along the way, we lose our Goldilocks point.

Flow is not doing nothing

This is probably the most important part.

Flow does not mean passivity.

It does not mean surrendering, giving up or simply letting life happen without taking action.

A river flows, but it is still moving.

Life also asks us to act.

The difference is whether we are acting against the flow or with it.

Trying to force something to happen and taking the action that is actually needed at the right time are not the same thing.

In the first case, we are trying to control the outcome.

In the second, we see what is happening, read the demand and take the action that is needed in that moment.

Neither staying passive nor forcing.
Neither trying to control everything nor doing nothing.
Doing what is needed, where it is needed, and as much as is needed.

There is skill in action.

This is where I see the connection with Karma Yoga.

It is not about avoiding action or surrendering to whatever happens. It is about acting with clear awareness, responding to the demand of the moment, while letting go of the need to control the final outcome.

In other words:

See what is happening.
Read the demand.
Do what is needed.
Let go of the outcome.

And then there is Maya

Having a baby has probably been one of the best practical lessons in all of this for me.

Before having my daughter, I could organise my day around time.

If I wanted to go for a walk at 10:30, I would simply plan for 10:30.

Now I have a ten-month-old baby.

If we are going for a walk at 10:30, she might decide to sleep at 9:00 and wake up at 10:15.

Or she might sleep through 10:30.

For a while, I tried to make the day fit the plan.

Eventually, I realised that I could simply read the rhythm and adjust.

If she wakes at 10:15, we go for the walk.

If she wakes after 10:30, we do something else.

It does not mean I am doing nothing.

Quite the opposite.

I am constantly taking action. I am simply arranging that action around the actual rhythm rather than fighting it.

That small difference changes everything.

When the friction disappears

When we stop trying to force reality to match our expectations, something interesting happens.

The need to constantly control starts to disappear.

The “I” that believes it is making everything happen becomes a little quieter.

There is less distance between demand and action.

Less unnecessary friction between action and outcome.

And perhaps this is what flow really feels like.

Not that everything suddenly becomes easy.

But that we stop adding unnecessary resistance to what is already moving.

Demand = rhythm.
Rhythm = flow.
Flow = minimum friction.
Minimum friction = minimum waste.

In industry, we call this flow.

In life, perhaps we call it being in the flow.

The language is different, but the principle is surprisingly similar.

In one, the customer is the reference point.

In the other, we might think of life itself as the “customer”.

The question becomes:

What is the demand?

Not what do I want?

Not what do I expect?

But what is actually being asked of me now?

Because desire and demand are not the same thing.

Desire wants to determine the outcome.

Flow clarifies the action.

And perhaps that is the real Goldilocks point.

Not forcing life into the shape we want.

Not standing still and waiting for life to decide for us.

But seeing what is, reading the rhythm, and taking the right action at the right time.

**It is not about making life happen the way we want.

It is about seeing clearly enough to know what action is needed, and doing it without creating unnecessary friction.**

Maybe that is why the same concept keeps appearing in both worlds.

Whether we are looking at a production line or at our own lives, the principle is surprisingly simple:

Find the rhythm.

Understand the demand.

Reduce the friction.

And let things flow.

I wish you a day, and a moment, that flows without unnecessary friction, turbulence or waste.

Just right.

Akış ve Goldilocks

Sahi nedir bu akış ve akışta kalmak ne anlama geliyor ?

Son birkaç yılın revaçta kelimelerinden biri akış. Biz endüstri mühendisleri için daha uzun süredir, daha somutlaştırılmış bir anlamda gündemimizde zaten varsa da, şimdilerde spiritüel yaklaşımların popülerlik kazanması ile enerji, akış gibi kavramların içerikleri bir taraftan genişletildi, biraz da boşaltıldı; her genişletilen kavramın başına geldiği gibi.

Örneğin “akışta kalmak” diye abartılmış ve kimsenin tam olarak ne olduğunu anlamadan sürekli kullandığı bir terim girdi hayatımıza.

Biz yalın üretim uzmanları ya da endüstri mühendisleri bu kavram ile uzun zamandır haşır neşirdik, daha önce de dediğim gibi.

Bir ürün ya da servisin minimum israf ile değer yaratarak tedarikçiden müşteriye kadar izlediği yolun engelsiz ve sürtünmesiz olması, en teknik olmayan haliyle akış olarak tanımlanabilir. Yalın üretimin içerisinde akış; darboğaz ya da türbülans yaratmadan sürekli, zamanında ve çekme prensibine göre ilerlemek ve böylece israfı minimuma indirmekle ilgilidir.

Bir akış ne kadar sürekli ve türbülanssız ise o kadar yalın, diğer bir deyişle israfsız olur.

Türbülans sürtünmeden kaynaklanır ve israf yaratır.

Örneğin bir musluğu açtığınızda doğru conta kullanılmışsa su regüledir ve istenilen kadar, sıçratmadan akar. Kimse tazyikle gelen ve her tarafa sıçratan bir musluğu arzu etmez. Bu, suyun akışının müşterinin, yani sizin talebinize uygun olmadığını gösterir.

Bir üretim sistemi için de ürün ya da servisin kontrolsüz bir şekilde temin edilmesi, sistemin içinde bir yerlerde sürtünme ya da türbülans olduğunu ve bunun israf yarattığını gösterir. Ya stok oluşur, ya arıza kaynaklı kaynaklar israf edilmiştir ya da ürün veya servis kalitesinde bir sorun vardır.

Bu genelleme elbette daha teknik bir şekilde detaylandırılabilir. Ama şimdilik bu kadar teknik olmamız gerekmiyor.

Gündelik hayatta da akış, şaşırtıcı biçimde benzer bir yere çıkıyor.

Gündelik hayatta akış, zamanın doğal bir şekilde akması ve sizin bununla ne kadar senkronize olduğunuz ile alakalı.

Akışta olmak demek, o anda olan şeyin sizin olmasını istediğiniz şey ile eşitlenmesi anlamına gelir. Eğer olan ile olması istenen arasında bir fark varsa, zihin olması istenenin peşinde iken beden olan ile olmak durumunda kalacağından zaman doğal akmaz ve sürtünme oluşur.

Bu nedenledir ki akışta olduğumuzda her şey tam zamanında ve yerli yerinde iken, akışa karşı zihnimizde yarattığımız her sürtünme zamanı uzatır ya da kısaltır.

Zamanın uzamasına ızdırap, kısalmasına ise çoğunlukla haz gibi bakarız. Çünkü sevilen ya da arzu edilen bir şey yapılırken hep zaman uçup gidiyor gibi gelir; istenmeyen durum ve ortamlarda ise dakikalar saate, saatler günlere dönüşür, bitmek bilmez.

Oysaki bir dakika aynı 60 saniyedir.

Onu 60 saniyeden uzun ya da kısa hissettiren şey, akışta olma halinin kendisidir.

Peki bunu biraz daha teknik bir gözle, yani bir endüstri mühendisi gözüyle tekrar okuyabilir miyiz?

Bence evet.

Bir üretim sisteminde de aslında aynı şeyi arıyoruz:

Ne fazla, ne eksik. Tam ihtiyaç kadar.

Fazla üretim stok yaratır.

Eksik üretim bekleme yaratır.

Fazla kapasite kaynak israfıdır.

Yetersiz kapasite darboğaz yaratır.

Fazla işlem gereksiz harekettir.

Eksik kalite ise yeniden işleme ve müşteri kaybı yaratır.

Yani sistemin “Goldilocks” noktası aslında tam da talebin gerektirdiği kadarının, gerektiği zamanda, gerektiği yerde ve doğru şekilde akmasıdır.

Yalın üretimde akışın güzelliği de burada.

Amaç sistemi sürekli hızlandırmak değildir. Daha çok üretmek de değildir.

Amaç, müşteri talebi ile sistemin ritmini senkronize etmektir.

Bir hat ne kadar hızlı üretirse o kadar iyi değildir. Eğer müşteri o hızda tüketmiyorsa stok oluşur. Eğer proseslerden biri diğerinden yavaşsa darboğaz oluşur. Eğer kalite prosesin sonunda kontrol ediliyorsa yeniden işleme çıkar.

Yani sistemin bir yerinde oluşan her “fazlalık” veya “eksiklik”, akışta bir türbülans yaratır.

Bu yüzden yalın üretimde akış, aslında bir hız kavramı değil; bir denge ve senkronizasyon kavramıdır.

Ve belki de gündelik hayattaki akış ile endüstrideki akışın en önemli kesiştiği yer tam olarak burasıdır:

Mesele daha hızlı gitmek değil, doğru ritimde gitmektir.

Çok daha derine girip kaybolmadan, şu bahsettiğimiz Goldilocks analojisine bir değinelim.

10 aylık, çiçeği hâlâ burnunda sayılabilecek bir anne olarak çocukluğumdaki kitap ve çizgi filmleri tekrardan güncel hafızama çağırıyorum. Meşhur Goldilocks da benim çocukluğumun en sevilen hikâyelerinden biri.

Meraklıları ve tam hatırlamayanları Goldilocks’a bu noktada hızlıca bir göz atabilir. Biz akış ile ilgili kısmına değinecek olursak:

Hikâyede ayıların evine giren kahramanımız, baba ayının çorbasını çok soğuk, anneninkini çok sıcak, yavrununkini de tam kıvamında bulur.

Aynı şekilde babanın yatağı çok sert, anneninki çok yumuşak, yavrununki ise tam ayarındadır.

Böyle birkaç örnek daha devam eder.

Aslında baba ve anne ayıların çorbaları ve yataklarının durumları akışta olmamak, yavrununkiler ise tam olarak akış hali diye tanımlanabilir mi?

Ben bir süredir bunu deneyimliyor ve sık sık bu nedenle Goldilocks tabirini akış için kullanıyorum.

Hayat, siz onun önüne bir set çekmediğiniz, bir sürtünme yaratmadığınız sürece tam ayarında, kıvamında akıyor.

Ne zamanki kontrolsüz zihin bir beklenti, arzu ya da endişe yaratıyor, ki endişeyi arzunun gerçekleşmeme korkusu, beklentiyi ise arzunun bir önceki aşaması olarak tanımlayabiliriz, o zaman akış sekteye uğruyor ve altın oran bozuluyor.

Çorba soğuk, yatak sert ya da çorba sıcak, yatak yumuşak geliyor.

Oysa çorba da yatak da tam kıvamında.

Belki de sorun çorbada ya da yatakta değil.

Bizim ölçümüz değişiyor.

Akış hali sadece doğru zamanda doğru yerde olmak ile alakalı değil. Olanı olduğu haliyle görebilmek ve o ana uygun doğru eylemi yapabilmekle alakalı.

Burada “olanı kabul etmek” derken teslimiyetten ya da hiçbir şey yapmamaktan bahsetmiyorum.

Tam tersine.

Akış eylemsizlik değildir.

Nehir akarken hareket eder. Su akarken yolunu bulur. Hayat da akarken bizden eylem talep eder.

Fark, eylemi hayatın akışına karşı mı, yoksa onunla birlikte mi yaptığımızdadır.

Bir şeyi zorla oldurmaya çalışmak ile gereken eylemi zamanında yapmak aynı şey değildir.

Birinde zihin sonucu önceden belirlemiştir ve hayatı o sonuca uydurmaya çalışır.

Diğerinde ise olanı görür, talebi okur ve gereken eylemi o anda gerçekleştirirsin.

İşte akış tam olarak burada başlıyor.

Ne pasif kalmak ne de zorlamak. Ne her şeyi kontrol etmeye çalışmak ne de hiçbir şey yapmamak.

Gereken yerde gereken eylemi, gerektiği kadar yapmak.

Belki de Goldilocks’un asıl sırrı da burada.

Sadece yavru ayının çorbasının “tam kıvamında” olması değil; onun tam kıvamında olduğunu fark edebilmesi.

Ama doğru olanı fark etmek tek başına yetmez.

Eylemde marifet gerekir.

Bu bana Karma Yoga’nın çok temel bir fikrini hatırlatıyor: mesele eylemden kaçmak ya da kabullenip teslim olmak değil; keskin bir farkındalık ile an be an talebe cevap verecek eylemi doğru şekilde gerçekleştirmek ve sonucu kontrol etmeye çalışmadan yapılması gerekeni yapmak.

Sonuç bizim istediğimiz gibi olmayabilir.

Yürüyüşe gitmek isteyebiliriz ve çocuk o gün uyumadığı için gidemeyebiliriz. O zaman yapılacak şey “hayat böyleymiş” deyip hiçbir şey yapmamak değildir.

O gün ya da o anda başka bir şeye zaman ve alan açılır.

Çocuk uyur, uyanır, ihtiyaç değişir; biz de buna göre başka bir eyleme yöneliriz.

Akışın içinde olmak, hayatın bizi sürüklemesine izin vermek değil; hayatın hareketini okuyarak kendi eylemimizi onunla senkronize etmektir.

İşte burada “ben kontrol ediyorum” diyen ego biraz geri çekilir.

Ama eylem kaybolmaz.

Tam tersine, eylem daha berrak hale gelir.

Gereksiz olan azalır.

Zorlamadan yapılan ama eksik de bırakılmayan bir eylem kalır.

Ve belki de akışın en sade tanımı budur:

Olanı gör.
Talebi oku.
Gerekeni yap.
Sonucu bırak.

Ne fazla sıcak.

Ne fazla soğuk.

Tam kıvamında.

Goldilocks.

Bunu son bir yıldır kızım sayesinde çok daha somut deneyimliyorum.

Bilindiği üzere bebeklerin zamanlarını kontrol etmek neredeyse imkânsız.

Kızım doğduğundan beri neredeyse zamanı kontrol edebilme beklentim, evet, eskiden bunu yapabildiğimi sanıyordum, tamamen sıfırlandı.

“Kızım şu saatte uyusun, uyansın da şuraya gidelim” gibi neredeyse hiçbir talebim yok.

Uyuduğunda uyuyor ve her zaman en doğru zaman oluyor.

Uyandığında uyanıyor ve her zaman yapılacak aktiviteye yetişiyoruz.

Sadece diğer yapılması gerekenleri akışın çevresinde şekillendiriyoruz.

Ama beklentisiz.

Örneğin 10:30’da yürüyüşe gidilecek. O gün eğer bu gerçekleşecek ise, yani hayatın akışında varsa, kızım 9:00’da uyuyor ve 10:15 gibi uyanıyor.

Ben içimden “Goldilocks” diyorum.

Ya da eğer gidilmeyip başka bir şey olacak ise uyanış saati 10:30’u geçiyor ve kabullenip gitmiyorum.

Ve o gün diğer olması gereken şeyler sürtünmesiz ve doğal gerçekleşiyor.

Ben yine Goldilocks’u anıyorum.

Kızımın uykusunu kontrol edemiyorum diye hiçbir şey yapmıyorum değil.

Tam tersine, yapılacak şeyi onun gerçek ritmine göre yeniden düzenliyorum.

Burada yine bir teslimiyet ve tamamen irade dışı, kaderci bir yaklaşım anlaşılmamalı.

Yapılması gerekenler ne ise onlar gerçekleşiyor zaten.

Sen sadece hayatın, nehrin, zamanın, suyun, akan ne ise onunla senkronize olduğun zaman, kendinin bir şeyi yaptığını düşünmen ya da kontrol edebildiğini zannetmenle görünür olan “ben”, yani ego, biraz geri çekiliyor.

Geriye israfsız, sürtünmesiz, ızdırapsız, saf ve doğal haliyle akış kalıyor.

Ve orada sadece Goldilocks çalışıyor.

Orada olduğunda sadece yavru ayının çorbası, yatağı ve sandalyesi var.

Çünkü doğru zamanda, doğru yerde ve doğru eylemdesin.

Çorbayı fazla ısıtan ya da soğutan türbülans yok.

Dolayısıyla israf yok.

Girdi ile çıktı arasında gereksiz kayıp yok.

Talep ile eylem arasında gereksiz mesafe yok.

Eylem ile sonuç arasında gereksiz sürtünme yok.

Talep = ritim.
Ritim = akış.
Akış = minimum sürtünme.
Minimum sürtünme = minimum israf.

1/1.

Zaman = hayat = nefes = kalp atışı.

Her şey hizalı ve dengede.

Dengeyi bozan tek şey, arzudan kaynaklanan zihnin sarkacının bir yana daha fazla meyletmesi ve bunun da Goldilocks’u doğrudan bozması.

Özetle, fazla uzatmadan, endüstrideki akış ile spiritüel anlamdaki akışın aslında aynı kavram olduğunu düşünüyorum.

O güzel çocuk hikâyesi Goldilocks da kavramlaştırmadan bize akışı anlatıyor.

Endüstride müşteriyi, spiritüel yaklaşımda ise hayatın kendisini “müşteri” olarak aldığımızda, ikisinde de aynı şeyi yapıyoruz:

Talebi okuyup ritme senkronize oluyoruz.

Bu da bizi arzu ile talep arasındaki o önemli farka getiriyor.

Arzunun beklentili hali ile talebin beklentisiz ve doğal hali arasında ciddi bir fark var.

Ve belki de tam burada karma devreye giriyor: sonucu zorlamak değil, eylemde marifet.

Arzu sonucu belirlemek ister.

Akış ise eylemi berraklaştırır.

Belki de eylemde marifet tam olarak budur:

Hayatı istediğimiz sonuca zorlamak değil, olanı doğru okuyup gereken eylemi doğru zamanda yapabilmek.

Bu kısma başka bir yazıda ya da videoda daha fazla temas etmek üzere, şimdilik;

sürtünme yaratmadan aktığımız, türbülanssız ve israfsız bir gün, bir an dilerim.